زندگينامه مشاهير - عباس زرياب خويي

عباس زرياب خويي گروه : علوم انساني      رشته : تاريخ      محل تولد : خوي      تاريخ تولد : 1298
 خلاصه : دكتر عباس زرياب خويي در سال 1298 ه.ش در شهرستان خوي به دنيا آمد. وي بعد از رسيدن به درجه ي اجتهاد براي تكميل تحصيلات خويش وارد دانشگاه الهيات شد و پس از اخذ درجه ي ليسانس به آلمان رفت ، در رشته ي تاريخ و فلسفه از دانشگاه « ماينز » به اخذ درجه ي دكترا نائل آمد . وي سال هاي متمادي در دانشگاه هاي مختلف به تدريس اشتغال داشت. زرياب خويي مدتي نيز با ديره المعارف بزرگ اسلامي و دائره المعارف مصاحب و بنياد دايره المعارف همكاري داشت و مقالاتي را به رشته ي تحرير در آورد . دكتر زرياب خويي در 14 بهمن 1373 فوت نمود.
 والدين و انساب : عباس ، فرزند علي مي باشد.
 تحصيلات رسمي و حرفه اي : خانواده ي زرياب خويي بنا به رسم آن روزگار ، وي را در پنج سالگي به آموزگار قرآن محل خود سپردند، تا قرآن را فراگيرد. سپس در هفت سالگي او را به دبستاني فرستادند، كه حدفاصل ميان مكتب هاي قديم و مدارس جديد بود. پس از به پايان رسانيدن دوره ي اول سه ساله ي دبيرستان ، وي مجبور به ترك تحصيل شد ، زيرا در آن روزگار در خوي دوره ي دوم دبيرستان وجود نداشت و دانش آموزاني كه مي خواستند و مي توانستند ، بايستي براي ادامه ي تحصيل رهسپار تبريز يا اروميه مي شدند. براي او چنين امكاني فراهم نبود ، اما شوق فراگيري علم كه هميشه در وجودش لبريز بود ، وي را به دنبال تحصيل علوم قديم كشاند و به فراكيري زبان عربي و علوم ديني روي آورد. دكتر زرياب به منظور ادامه ي تحصيل در سال 1316 ه.ش به شهر قم عزيمت نمود. وي در اين شهر از محضر استادان بزرگي بهره گرفت و دروس خارج فقه و اصول و فلسفه را آموخت و در كنار آنها ، به فراگيري علوم اجتماعي و فلسفي و روان شناسي و فقه و اصول اهل سنت و رياضي و زبان فرانسه اشتغال ورزيد. او در سال 1322 ه.ش، پس از اخذ اجازه ي اجتهاد به زادگاه خود بازگشت و آنگاه در سال 1324ه.ش به تهران آمد و دو سه سال بعد در دانشكده معقول و منقول دانشگاه تهران به تحصيل پرداخت و به اخذ درجه ي ليسانس نائل آمد. در سال 1334ه.ش ، بورس مطالعاتي اوقاف هومبولت آلمان غربي كه از مهم ترين بنيادهاي علمي و فرهنگي آلمان غربي بود ، در اختيار او قرار گرفت. حدود پنج سال را در ماينز و فرانكفورت و مونيخ به تحصيل و مطالعه در رشته هاي تاريخ ، علوم و معارف اسلامي ، فلسفه و فرهنگ تطبيقي گذرانيد و سرانجام در رشته ي تاريخ و فلسفه از دانشگاه « ماينز » به اخذ در جه ي دكترا نائل آمد. [ مجله ي نامه ي فرهنگ ، شماره ي 16 ، زمستان 1373 ]
 استادان و مربيان : دكتر زرياب خويي ، در طي دوران تحصيلات خود از محضر استاداني چون: حاج شيخ عبدالحسين اعلمي ، حاج ميرزا حسن معروف به مناقب ، آقاسيدصدرالدين صدر ، آقاسيد محمدتقي خوانساري ، آقاسيد محمدحجت كوه كمري ، امام خميني ( ره ) و آيت الله سيد شهاب الدين مرعشي نجفي استفاده نمود. [ مجله ي نامه ي فرهنگ ، شماره ي 16 ، زمستان 1373 ]
 زمان و علت فوت : دكتر عباس زرياب خويي در 14 بهمن 1373 ه.ش دار فاني را وداع كرد .[نامه فرهنگ ، شماره 16 ، زمستان 1373]
 فعاليتهاي آموزشي : دكتر زرياب ، پس از آنكه در سال 1322 ه.ش به زادگاه خود بازگشت ، مدتي به تدريس در دبيرستان پرداخت. آنگاه پس از بازگشت از كشور آلمان ، هنينگ ايران شناس نامي ، او را براي تدريس فارسي به دانشگاه بركلي كاليفرنيا دعوت كرد و وي از سال 1341 تا 1343 ه.ش در آن دانشگاه به تدريس پرداخت و سپس استاد تاريخ دانشكده ادبيات و علوم انساني دانشگاه تهران شد. [ مجله ي نامه ي فرهنگ ، شماره ي 16 ، زمستان 1373 ]
 ساير فعاليتها و برنامه هاي روزمره : دكتر زرياب خويي ، پس از بازگشت از كشور آلمان ، مدتي در كتابخانه ي مجلس سنا به كار مشغول شد. وي از ديرزمان ، عضو انجمن بين المللي شرق شناسي آلمان ، عضو مجمع بين المللي كتيبه هاي ايراني انگلستان ، عضو انجمن فلسفه ، عضو هيئت امناي بنياد فرهنگ ايران ، عضو فرهنگستان تاريخ و عضو بنياد شاهنامه فردوسي بود. وي با استاد مينوي در تصحيح شاهنامه همكاري نزديك داشت و مواد بسياري از دايرة المعارف فارسي زيرنظر استاد مصاحب ، به قلمِ اوست. [ مجله ي نامه ي فرهنگ ، شماره ي 1