زندگينامه مشاهير - جلال الدين همايي

جلال الدين همايي  گروه : علوم انساني      رشته : زبان و ادبيات فارسي      محل تولد : اصفهان      تاريخ تولد : 1278
 خلاصه : جلال الدين همايي ، متخلص به سنا ، فرزند ميرزا ابوالقاسم ، در سال 1278 ش. در اصفهان از مادر زاده شد. همايي پس از فراگيري علوم مقدماتي ، علوم منقول و ادبيات عرب را نزد افاضل عصر آموخت و تا درجه اجتهاد پيش رفت. همايي از سال 1302 شمسي وارد خدمت فرهنگ گرديد و چندي در دبيرستان هاي تبريز به تدريس ادبيات فارسي اشتغال ورزيد. و در سال 1306 به تهران منتقل شد و در دبيرستان دارالفنون به تدريس پرداخت. سپس به استادي دانشگاه تهران رسيد و در دانشكده ادبيات و دانشكده حقوق ، عهده دار تدريس گرديد. گذشته از مقالات تحقيقي و انتقادي وي در مجلات كشور ، تاليفات عديده اي نيز از استاد به چاپ رسيده است. جلال الدين همايي سرانجام در 28 تير ماه سال 1359 دار فاني را وداع گفت.
 والدين و انساب : پدر همايي ميرزا ابوالقاسم ـ متخلص به طرب ـ فرزند كهتر هماي شيراز ي بود. خط نستعليق را خوش مي نوشت ؛ ديوان شعرش حدود دوزاده هزار بيت طبع شده است . جدش محمدرضا قلي خان هماي شيرازي شاعر عارف نامدار قرن 13 هجري از اقران قاآني و شهاب و سروش اصفهاني است ، وفاتش 1290 قمري واقع شده است . ديوان شعرش در حدود هجده هزار بيت به طبع رسيده است. پدر وي بديع خان از خوانين طايفه فيلي زند ساكن شيراز است كه با خاندان سلاطين زند نسبت نزديك داشت . در حدود 1240 قمري درگذشت. پس از مدتي هما از شيراز به اصفهان مهاجرت كرد و در اين شهر رحل اقامت افكند. [ آينه ميراث ، شماره دوم ، پاييز سال 1377 ، ص92 ـ چهره هاي آشنا ، تهران : انتشارات كيهان ، ص 665 ]
 اوضاع اجتماعي و شرايط زندگي : همايي در ميان دودماني پرورش يافت كه بيشتر افراد آن اهل دانش و فضل و شعر و ادب و خط بوده اند. [ سخنوران نامي معاصر ايران ، سيدمحمدباقر برقعي ، ج3 ،ص 1807 ]
 تحصيلات رسمي و حرفه اي : استاد همايي از سن چهار پنج سالگي درس خواندن را نزد پدر و مادر خويش آغاز كرد. بعد از آن هم اگرچه در مكتب خانه و مدرسه درس رسمي را ادامه داد ، تا پدرش در حيات بود ، نزد او هم به تحصيل اشتغال داشت. وي در حالي به مدرسه علميه « نيماورد » اصفهان وارد شد كه در فنون ادب تازي دانش ها آموخته بود و يك طلبه جوان محسوب مي گرديد. [ آينه ميراث ، شماره دوم ، پاييز سال 1377 ، ص 92 ]
 خاطرات و وقايع تحصيل : به نظر مي رسد استاد همايي به جهت مشكلات مالي ، كه البته فشارهاي سياسي و اجتماعي نيز دخيل بوده است ، مجبور به خروج از حوزه شده باشد. [ آينه ميراث ، شماره دوم ، پاييز سال 1377 ، ص 92 ]
 استادان و مربيان : استاد همايي در علوم نقلي شاگرد بزرگاني چون آخوند ملا عبدالكريم گزي و آقا سيد مهدي درچه اي و حاج ميرمحمد صادق خاتون آبادي و آيت الله العظمي سيدمحمدباقر درچه اي بوده و تا آنجا پيش رفته است كه به دريافت درجه اجتهاد نايل آمد. در علوم عقلي محضر بزرگاني چون آقا شيخ محمد خراساني و شيخ اسدالله حكيم قمشه اي و ملاعبدالجواد آدينه اي و آيت الله العظمي حاج آقا رحيم ارباب را درك كرده و چندي هم نزد آيت الله حاج ميرزا علي آقاي شيرازي به آموختن طب همت گمارد. [ آينه ميراث ، شماره دوم ، پاييز سال 1377 ، ص 92 ]
 همسر و فرزندان : استاد همايي در سال 1312 ازدواج كرد و ثمره اين ازدواج سه دختر با تحصيلات عالي به نام هاي مهردخت بانو ، ماهدخت بانو ، مينو دخت بانو مي باشد. [ چهره هاي آشنا ، تهران : انتشارات كيهان ، ص 665 ]
 زمان و علت فوت : استاد همايي در28 تير ماه سال 1359 در سن هشتاد و يك سالگي بدرود حيات گفت و در گورستان تخت فولاد اصفهان به خاك سپرده شد. [ آينه ميراث ، شماره دوم ، پاييز سال 1377 ، ص 92 ]
 فعاليتهاي آموزشي : استاد همايي در دوران طلبگي از تعليم غافل نبود و به تدريس معلوم و منقول مي پرداخت.استاد براي تامين معاش خود از سال 1302 شمسي وارد خدمت فرهنگ گرديد و چندي در دبيرستانهاي تبريز به تدريس ادبيات فارسي اشتغال ورزيد و در سال 1306 شمسي به تهران منتقل شد و در دبيرستان دارالفنون به تدريس پرداخت . سپس به استادي دانشگاه تهران رسيد و در دانشكده ادبيات و دانشكده حقوق ، عهده دار گرديد . [ آينه ميراث ، شماره دوم ، پاييز سال 1377 ، ص 92ـ سخنوران نامي معاصر ايران ، سيدمحمدباقر برقعي ، ج3 ،ص 1807 ]
 ساير فعاليتها و برنامه هاي روزمره : از استاد همايي مقالاتي تحقيقي و انتقادي زيادي در نشريات كشور انتشاريافته است. علاوه بر آن استاد در برخي از كنگره ها و مجامع علمي شركت مي نمود. وي طبع شاعرانه نيز داشته و در سبك اساتيد كهن شعر مي سرود ؛ او در نظم انواع شعر ، به خصوص ساختن ماده تاريخ ، مهارت و استادي كامل داشت. [ آينه ميراث ، شماره دوم ، پاييز سال 1377 ، ص 92ـ سخنوران نامي معاصر ايران ، سيدمحمدباقر برقعي ، ج3 ،ص 1807 ]
 آرا و گرايشهاي خاص : استاد همايي تصحيح متون را از منظري ويژه مي نگريسته است. وي تصحيح را امري فراتر از ‹‹ مقابله و ثبت نسخه بدل ها ›› مي شمرد و در مختاري نامه از اين كه برخي اهل روزگار در كار تصحيح به مقابله نسخ اكتفا مي كنند گله كرده است. تصحيح از استاد همايي ، كاري اجتهادي است كه بايد به دست اهل فن ( يعني كسي كه گذشته از آيين هاي مشترك تصحيح متون ، از علم مورد بحث در متن هم مطلع باشد ) انجام گيرد. همچنين وي اين پنداشته بعضي معاصران را كه دستنوشت اقدم را « اصح » تلقي مي كنند ، مورد انتقاد قرار مي دهد و قدمت را تنها ملاك درجه صحت نمي داند. [ آينه ميراث ، شماره دوم ، پاييز سال 1377 ، ص 93 ]
 جوائز و نشانها : استاد همايي در سال 1308 جهت تاليف كتاب تاريخ ادبيات نشانهاي علمي درجه دوم و مدال و نشان درجه اول علمي را كسب نمود. [چهره هاي آشنا ، تهران : انتشارات كيهان ، ص 665 ]